Έλεγχος είναι οι ενέργειες που πραγματοποιούνται για την παρακολούθηση και την αξιολόγηση των λειτουργιών, των συμπεριφορών και των αποτελεσμάτων όλων των συντελεστών της οργάνωσης.
Τα βασικά στάδια της διαδικασίας ελέγχου είναι τέσσερα.
Το πρώτο στάδιο της διαδικασίας ελέγχου είναι ο «καθορισμός προτύπων συμπεριφορών και αποτελεσμάτων».
Το δεύτερο στάδιο της διαδικασίας ελέγχου είναι η σύγκριση συμπεριφορών και αποτελεσμάτων με πρότυπα.
Το τρίτο στάδιο της διαδικασίας ελέγχου είναι η «διόρθωση των αποκλίσεων».
Το τέταρτο στάδιο της διαδικασίας ελέγχου είναι η ανάλυση αποκλίσεων και ο εντοπισμός των αιτιών.
Το πέμπτο στάδιο της διαδικασίας ελέγχου είναι η παρακολούθηση, αξιολόγηση, μέτρηση συμπεριφορών και αποτελεσμάτων.
Στο δεύτερο στάδιο της διαδικασίας ελέγχου, σκοπός είναι να γνωστοποιηθούν αυτά που πραγματικά συμβαίνουν.
Στο τρίτο στάδιο της διαδικασίας ελέγχου, σκοπός είναι να διαπιστωθεί ο βαθμός στον οποίο έχουν επιτευχθεί οι επιθυμητές επιδόσεις ή οι στόχοι.
Ένας από τους λόγους για τους οποίους ο έλεγχος είναι χρήσιμος είναι για την αντιμετώπιση της πολυπλοκότητας της επιχείρησης.
Ο έλεγχος και η δημιουργία αισθήματος επιτυχίας δεν συσχετίζονται.
Τα είδη ελέγχου, με βάση τη χρονική στιγμή που γίνεται ο έλεγχος, είναι ο κυβερνητικός και ο μη κυβερνητικός έλεγχος.
Τα είδη ελέγχου, με βάση το σύστημα και τον βαθμό αυτοματισμού με τον οποίο συμβαίνει ο έλεγχος, είναι ο προδραστικός, ο αντιδραστικός και ο μεταδραστικός έλεγχος.
Ο προγενέστερος έλεγχος είναι ο έλεγχος ο οποίος πραγματοποιείται πριν η δράση λάβει χώρα.
Ο αντιδραστικός έλεγχος είναι ο έλεγχος ο οποίος πραγματοποιείται αφού η δράση ολοκληρωθεί.
Ο μεταδραστικός έλεγχος είναι ο έλεγχος ο οποίος πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια της δράσης και όταν αυτή ολοκληρώνει ορισμένα ενδιάμεσα στάδια.
Ο κυβερνητικός έλεγχος πραγματοποιείται με μηχανισμό αυτορρύθμισης, ενώ ο μη κυβερνητικός χωρίς κάποιο αυτοματοποιημένο σύστημα.
Οι δείκτες μέτρησης και ελέγχου των επιδόσεων βοηθούν στη σύγκριση της επιχείρησης με τους ανταγωνιστές της.
Ένα από τα βασικά κριτήρια με τα οποία θα μπορούσε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ελέγχου είναι η ακρίβεια. Δηλαδή, οι πληροφορίες που ελέγχονται πρέπει να είναι ακριβείς.
Ένα από τα βασικά κριτήρια με τα οποία θα μπορούσε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ελέγχου είναι η χρονική καταλληλότητα. Δηλαδή, οι πληροφορίες που ελέγχονται πρέπει να λαμβάνονται την κατάλληλη στιγμή.
Ένα από τα βασικά κριτήρια με τα οποία θα μπορούσε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ελέγχου είναι η αντικειμενικότητα. Δηλαδή, οι πληροφορίες που ελέγχονται πρέπει να βασίζονται σε υποκειμενικά δεδομένα.
Ένα από τα βασικά κριτήρια με τα οποία θα μπορούσε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα ενός συστήματος ελέγχου είναι η αποδοχή. Δηλαδή, οι πληροφορίες που ελέγχονται πρέπει να τυγχάνουν την αποδοχή του προσωπικού της επιχείρησης.
Όταν οι πληροφορίες δε λαμβάνονται την κατάλληλη στιγμή, τότε ακυρώνεται το κριτήριο της κατάλληλης διεύθυνσης και δεν εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου.
Όταν ο έλεγχος έχει περισσότερο κόστος παρά οφέλη, τότε ακυρώνεται το κριτήριο της οικονομικότητας και δεν εξασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα του συστήματος ελέγχου.