Giza zelulak 1

Giza zelulak

• Eukariotoak dira (nukleodunak)
• zelula heterotrofoak edo animalia motakoak dira
• 200 mota inguru bereizten dira, ehun desberdinak sortuz
• 

Zelulak, bizidunen unitateak

• Egiturazko unitateak. Bizidun guztiak zelulaz eginda daude ( 1 zelulabakarretan, asko zelulanitzetan).
• Unitate funtzionalak. Bizi-funtzioak egiten dituzte: nutrizioa, harremana eta ugalketa.
• Unitate genetikoak.. Zelula guztiak beste zelula batetik sortuak dira.

Zelularen eukariotoaren atalak

• Mintz plasmatikoa.
• Zitoplasma
• Nukleoa
• 

Mintz plasmatikoa

• 
• 1. Egitura:
• - Fosfolipido geruza bikoitzaz osatuta dago.
• - Proteinak eta kolesterola ere badago.
• 2. Funtzioak:
• - Zelula isolatu (inguratzen du).
• - Ingurunearekin sustantzien trukea egiten du. (Nutrizioa).
• - Harreman funtzioan parte hartzen du.

Zitoplasma

• 1. Egitura:
• - Ura sustantziekin
• - Organuluak
• - Zitoeskeletoa
• 2. Funtzioak: erreakzio kimiko (metabolismo) asko ematen dira .

Organuluak

• 
• Mintzadunak:
• - erretikulu endoplasmatikoa
• - Golgiren aparatua
• - besikulak
• - lisosomak
• - mitokondrioak
• Mintz gabekoak:
• - erribosomak
• - zentrioloak

Zelula prokariotoaren atalak

• 
• Zelula pareta
• Zelula mintza
• Mesosomak
• Erribosomak
• ADN (nukleorik gabe)
• flageloa ( bakterio batzuk bakarrik)

Ehunak

• Forma, tamaina eta funtzio espezializatu bera duen zelula multzoa da..
• Adibideak:
• epiteliala
• hezur-ehuna
• gihar-ehuna
• nerbio-ehuna
• adiposoa
• . . .

Organoak

• Ehun multzoa funtzio (ekintza) konkretu bat egiteko.
• Adibideak :
• ahoa
• urdaila
• bihotza
• begia
• . . .

Sistemak eta aparatuak

• Sistema : organo berdintsuen elkarketa funtzio nagusi bat egiteko.
• Adibideak :
• Hezur-sistema,
• Gihar sistema.,
• Nerbio sistema.
• Aparatua : organo desberdinen elkarketa funtzio nagusi bat egiteko.
• Digestio aparatua : ahoa, hesteak, listu guruinak organo desberdinak dira, baina elkartzen dira elikagaiak aprobetxatzeko (digestio funtzioak).
• Aparatu bat sistemaz osatua egon daiteke.. Adibidea :
• lokomozio-aparatua = hezur sistema + gihar sistema.

Bizi-funtzioak

• 1. Nutrizioa . Ingurunearekin materia trukatu, zera lortzeko:
• 1.1 Energia
• 1.2 Materia (zelula hasteko eta eraikitzeko).
• (Hondakinak ingurunera askatzen ditu). ZELULA-INGURUNEA: zelula guztiak urez inguratuta bbizi dira
• 2. Harremana:
• 2.1 Estimuluak jaso (ingurunearen aldaketak).
• 2.2 Erantzun egokiak eman (informazioa prozesatu ondoren),
• 3. Ugalketa:
• Zelula berriak beste zelula batetik sortzen dira beti.
• (Honela zelulanitzetan zelula kopurua handitzean, organismoa hazten da, eta hildako zelulak berreskuratu ere).