MORFOSINTAXIA

MORFOSINTAXIA

1. Mailegutza

   • Hizkuntetatik hartzeari esaten zaio mailegutza
   • Hizkuntza zeltetatik
     • Zilar, Hartz,Hogei
   • Latinetik
     • Lege, Errege, Lore
   • Arabietatik
     • Atorra, Alkandora, Alkate
   • Erromantzeetatik
     • Leku, Erregu, Zeru

2. Elkarketa

   • Hitz elkartua osatzen da bi elementu, bakoitza bere aldetik esanahia dutena
   • Elipsidunak
     • Izena+Izena
       • Behi esnea (behiaren esnea) Sagar tarta (sagarrez egindako tarta)
     • Aditzoina+Izena
       • Jangela (jateko gela) Gordelekua (gordetzeko lekua)
     • Aditzoina+Adjetiboa
       • Ezkonberri (ezkondu+berri) Ulerterraza (ulertu+erraza)
     • Emendiozko elkarketa
       • Seme-alabak (semeak eta alabak) Txuri-urdinak (txuriak eta urdinak
   • Elipsi gabeak
     • Udaberria (uda+berria) Besomotz (beso+motz)

3. Eratorpena

   • Hitz eratorriak esanahia duen hitz bati esanahirik gabeko elementu bat erantzita sortzen dira
   • Kontsonantea gehitzea
     • Sukalde (su+alde) Sutondo (su+ondo)
   • Kontsonantea galtzea
     • Egun= eguerdi, egutegi
   • Kontsonantea aldatzea
     • Besape (o-a) Jatetxe (n-t)
   • Kontsonantea ezabatzea eta gehitzea
     • Artalde (ardi+talde/ di-t) Betaurreko (begi+aurreko/ gi-t)

4. Zabalkuntza semantikoa

   • Hitz baten jatorrizko esanahiari beste bat eransteari esaten zaio  Adib: sagu (ordenagailuaren sagua/ alkantariletako sagua)

5. Berrezroen lexikala

   • Esparru txikikotzat edo ia galdurik dagoen hitz bat berreskuratzeari, eta beste esanahia batekin erabiltzeari