Nutrizioa (Asia: Ane, Aritz.M, Aitor eta Alan)

Nutrizioa (Asia: Ane, Aritz.M, Aitor eta Alan)

1. Digestio sistema

   • Digestio sistema
     • Digestio-hodia
       • 10-12 metro dauka.
       • Ahoa
         • Hemendik hasten da.
       • Faringea
         • Jaisten hasten da.
       • Urdaila
         • Hor kimo egiten da. 1,5 litro edukiera ahal du.Tamaina bikoiztu ahal du.
         • 3 edo 4 ordu urdailean, nahasten dira substanzia batzuk azidoekin
         • 1,5 litro edukiera ahal du.Tamaina bikoiztu ahal du.
       • Heste meharra
         • Substantzia kentzen dira eta kilo bihurtzen da.
         • Digeritutako elikagaiek ordu batzuk heste meharrean 
       • Heste lodia
         • Substantzia kentzen amaitzen dira eta ura kentzen da
         • Hemen egon alda orduak edo egunak.
       • Uzkia
         • Hortik janaria digerituta ateratzen da gorozkiak eginda.
       • Heste-gorria
     • Listu-guruinak
       • Gibela
         • Parte hartzen du digestioan eta 1'6 kg ditu . Organo handiena eta astunena.
   • Digestio prozezua
     • 1. Murtxikatzea
       • Elikagaia hortzekin txikitu. .
     • 2. Listuztaketa
       • Elikadura - bolo bat egin eta listuareki nahastu.
     • 3. Irensketa
       • Bola ahotik faringera, hestegorritik urdaileraino.
     • 4. Urdaileko digestioa
       • Ura jarraitzen du. Elikadura - boloa desegitzen da eta kimoa osatu.
     • 5. Hesteetako digestioa
       • Kimoa heste meharrera joan eta kilo bihurtzen dute pankreak.
     • 6. Substantzia elikagarri xurgatzea
       • Heste meharran hestebiloak substantzia elikagarria odolera eramaten du.
     • 7. Gorozkiak osatzea
       • Digeritu ez direnak heste lodira joaten dira. Eta gero uztutik joaten da.

2. Arnas-Sistema

   • Atalak
     • Epiglotisa
     • Birikak
       • Airea sartzen da biriketara. Mintze bat daukate, pleura da, elastikoa da. Babes bat daukate kaxa torazikoarekin. Birikak txikitzen eta handitzen. Diagragma muskulu bat da.
       • Birikak
       • Pleura
       • Diafragma
     • Arnasbideak
       • Arnasbideek kanpoko airea eramaten dute biriketara eta gero berriro baina kanpora.
       • Bronkioloak
       • Bronkioak
       • Trakea
       • Laringea
       • Faringea
       • Sudur-Hobiak
     • Birika-Albeoloak
       • Mahats formako bolatzo bi dira, bronkioloetan daude. Bere funtzioa: (CO2 trukatu O2arekin).
       • Bronkioloak
   • Arnasketa
     • Arnasgora
       • Arnasa sudur-hobietatik sartzen da eta hor berotu, hezetu eta garbitu odol kapilarrekin. Kaxa torazikoa handitu da, diafragma jaitsi eta birikak airez betetzen dira.
     • Gas-Trukea
       • Truke bat egiten dute O2 odolera eraman eta CO2 kanpora.
     • Arnasbehera
       • Diafragma igo kaxa torazikoa txikitu eta CO2 kanporatu arnasbedeetik.

3. Zirkulazio-Sistema

   • Bere arduera: - Subtantzia elikagarriak eta oxigenoa zelula guztiak gorputzan banatu. - Zelulen hondakinak biltzeaz, gero kanporatzeko.
   • Atalak
     • Bihotza
       • - Organo bat da - ukabilaren tamaina du- Bularraren ezkerraldean- Bentrikula eta aurikulak komunikatutak daude
       • 4 Barrunbe
     • Odola
       • - Odola subtantzia gorri bat da
       • Globulo zuriak
         • Infekzioak babesten dute.
       • Globulo gorriak
         • Oxigenoa biriketatik zeluletara, CO2 zeluletatik biriketara.
       • Plaketak
         • Zaurien babesa
       • Plasma
         • Subtantzia disolbatua
     • Odol-hobiak
       • Odola igarotzen da hodi-sareetik
       • Arteriak
         • - Joateko bidea
       • Arterioloak
         • - Arteria zatitzen denean
       • Kapilarrak
         • - Bide txikiak zeluletara
       • Benulak
         • - Zainak zatituta
       • Zainak
         • - Bueltatzeko bidea
   • Odolaren Zirkulazioa
     • Gizakiaren zirklazioa bikoitza da.
     • Zirkulazio Handia
       • Odola zeluletara pasa
       • 1
         • Ezkerreko aurikula odola jaso.
       • 2
         • Zelula guztietara joan.  Osatzen da trukea: Subtantzia elikagarriak eta oxigenoa utzi, hondakinak eta karbono dioxidoa jaso.
       • 3
         • Odola birika albeoloetan CO2 utzi eta O2 hartu.
     • Zirkulazio Txikia
       • Odola biriketara, albeoloetan O2 hartu eta bihotzera pasa
       • 4
         • Odola eskuineko aurikulatik joan biriketara
       • 5
         • Birika albeoloetan beste truke: Odola  CO2 utzi eta O2 hartu
       • 6
         • Azkenik bihotzera eta berriz zirkulazio handia.

4. Iraitz-Sistema

   • - Zeluletatik odolaren hondar-substantziak organismotik kanporatu.
   • Iraizketa
     • - Prozezu hau zelulen hondar-substantziak kanporatzen ditu. - Prozezu hau gernu-aparatuan parte handia egiten da, ere parte txiki bat izerdi-guruinak
     • 1
       • - Giltzurrun arterien bidez hondar-substantziak ailegatzen dira giltzurrunetara odolarekin.
     • 2
       • - Giltzurrunak odola filtratu, eta hondar-substantzia gehienak banatzen dira.
     • 3
       • - Hondar-substantziak uretan disolbatu eta gernua osatu.
     • 4
       • - Ureterretatik gernu-maskurira eraman gernua eta han pilatu.
     • 5
       • - Maskuria betetzen da eta pixa egiteko beharra sentitzen dugu. Eta gernua uretratik joaten da.
   • Elementuak
     • Gernu-Aparatua
       • Giltzurrunak
         • - Bizkarrezurrako gerrialdearen gainetik, bi organo dira. - Odola filtratzen dute. - Gernua sortu: ura eta hondar-substantziak nahastu.
       • Gernu-Bideak
         • -Gernua eramaten dute. - Gernua pilatu, organismotik kanporatzeko arte.
         • Uretra
           • -Hodi forma -Organo bat  -Gernu-maskurian pilatzen den gernua kapora eramaten du.
         • Gernu-Maskuria
           • - Hemen pilatzen da gernua -Organo bat - Ureterren amaieran
         • Ureterrak
           • - Giltzurrunetatik ateratzen dira hodiak. - Gernu hau maskuria eramaten du
     • Izerdi-Guruinak
       • Non daude
         • - Gorputzeko azal guztian, batez ere: kopetan, besapeetan, esku-ahurretan eta oinazpietan.
       • Zer da
         • Izerdia da: uraren eta hondar-substantzien nahastea.
       • Zer egiten du
         • - Izerdia atera eta gure gorputzeko tenperatura erregulatu.
       • Poro
         • - Guruin bakoitza hodi bat du, poro batera joateko. - Hortik ateratzen da izerdia
   • Atalak

Bilder und Dateien der Mindmap