Mapa mental

Euskal herriko musika tresnak

ik012071eo Español

Contenido del mapa

Perkusiozkoak
- Bibratzen duen elementua soinutresna gorputza bera denean, perkusio musika tresna deitzen zaio.
- TTUNTTUN-A EDO DANBURRIA
  - frantseses, "tambourin basque" izena ere hartzen du.
  - xvI eta xvII mendeetan ttunttun-a Nafarroa osoan eta Lapurdin ere zabalduta zegoela aipatuz testuak badaude.
    - Gaur egun, zuberoan bereziki erabiltzen da.
  - Erresonantzia kutxaz eta 6 hariz osatuta dago.
    - Makiltxo batez kolpatuz jotzen da.
  - Musika tresna kordofonoa da.
- TXALAPARTA
  - Makila labur batzuez jotzen diren bi oholez osatuta dago.
    - Bi izan ohi dira txalapartaren jotzaileak
      - Batek "ttakun" edo "ttakutun" deitzen dena egiten du, eta besteak "errena" edo "urguna".
    - Oholtzak bi otarren gainean jartzen dira, erresonantzia galdu ez dezan.
      - Ohol eta otarre artean lastoa edota zaku zaharrak jartzen dira.
- TOBERA
  - Bi lagunen artean airean edukitzen den palanka edo hodia da.
    - Bi jole: bakoitzak metalezko bi burni ziri dituela kolpatuz jotzen da
      - Festa giro bat da
  - Altzairuzko balanka bi muturretatik zintzilik dago sokekin helduta.
    - 30cm-2m ko luzeera du
    - Jotzile bakoitzak 30cm ko bi burni ditu.
      - Batek erritmoa markatzen du, eta besteak errepikatzen du.
        Bertsolari batek joaldia tartekatuz abesten du.
- TRONPA EDO MUSUGITARRA
  - Giltza baten itxura du, erdian bibratzen duen altzairuzko mihizka bat du.
    - Batez ere Durangoaldean jotzen da.
  - Hortzen artean jartzen da eta metalezko mihia eta masailak mugitzean armoniko desberdinak lortzen dira.
    - Ahoa erresonantzia kitxa baten moduko bat da.
AEROFONOAK
- Txistua
  - Hiru zuloko moko flauta zuzena da. Talde finkoa: 1go txistua, 2.txistua, (biak danbolinarekin) silbotea eta atabala.
  - hiru zulo ditu
- Nafar gaita
  - Dultzinaren antzekoa da. hau da, pita, tutua eta nota emateko eta aldaketetarako zuloak berdinak ditu.
  - Katea-txapa dauka.
- Dultzaina
  - Mihi bikoitzeko musika tresna da. Mihiaren bibrazioa tutura bideratzen da. Nota aldaketetarako zortzi zulo ditu.
  - Gaitaren antzekoa da
- Zuberoako txirula
  - txistuaren talde berekoa da. zuberoan jotzen da, batez ere. txistua baino laburragoa, 25zm. eta txirula baino soinu zorrotzagoa du. hiru zulo ditu, egurrezkoa da, eta ttunttunaz lagundurik jotzen da.
  - flauta zuzenen taldekoa da
- Txanbela
  - ia galdua dago. Zuberoako dultzaina txikia da. Zazpi zulo ditu. Gaur egun kantutegian dugun musika era zaharrena da.
  - Gaur egun ia galduta dago.
- Sunpriñua
  - Mihizka bikoitzeko musika tresnarik sinpleena da, landare edo zuhaitz adarrekin egiten da. Euskal herrian urritzaren azalez egiten da, bi zulo ditu bere doinua jotzeko. Gaur egun erabat galduta dago.
  - Gaur egun ez da batere ezaguna,
- Alboka
  - Mihi bakarra du. Artzain giroko musika tresna dela uste da, jatorriz. Bi hodiz eta behi adarrez osatuta dago. Arnesketa zirkularraren bidez jotzen da.
  - Klarinetearen kidea da
- Trikitixa edo infernuko hauspoa
  - Euskal herrian herri soinu tresna berriena da. XIX urtean indarrez sartu zen, txirula eta atabalarekin taldea osatuz, eta baita dultzaina eta panderoaz lagundurik.
  - ferrokarrilarekin batera sartu zen euskal herrian