a2d §2.1 Spaans bestuur in de Nederlanden

a2d §2.1 Spaans bestuur in de Nederlanden

1. 1.) De Zeventien Verenigde Nederlanden

   • 1515 Karel V heer der Nedrelanden
     • Pas in 1543 kon hij zijn macht laten gelden over alle Nederlandse gewesten
     • in 1548 maakte hij de 17 gewesten los van het Duitse Rijk

2. 2.) Het bestuur van de Nederlanden

   • Nederlanden waren wel verenigd, maar toch evengoed 17 losstaande gebieden
     • Per gewest had Karel afspraken over belastingen en wetten
       • hiervoor gaf Karel een gebied speciale privileges (voorrechten)
   • Karel V is landsheer
     • Vaak was hij niet in NL
       • Liet zich vervangen door landvoogd(es) (ALLEEN IN NL!)
         • Dat werd zijn halfzus Margaretha van Parma
         • In elk gewest kreeg een stadhouder de leiding
           • Voerde overleg met de Gewestelijke Staten

3. 3.) Modernisering van het bestuur

   • modernisering
     • NL centraal te besturen vanuit Brussel
       • = centralisatie
       • regels niet meer per gebied
       • geen privileges meer
       • in Mechelen kwam een gerechtshof dat ging optreden als hooggerechtshof voor heel NL
         • volgens oude privileges mocht dat niet
           • gewestelijke rechtbanken en de Gewestelijke staten kwamen in verzet
             • streven naar zelfbestuur en het behoud van oude privileges wordt particularisme genoemd
         • Karel liet hoog opgeleide gewone burgers de rechtspraak doen i.p.v. adel
           • adel raakte hun macht kwijt
   • Soms riep Karel alle vertegenwoordigers bij elkaar
     • =Staten-Generaal

4. 4.) Optreden tegen de ketters

   • kritiek op katholieke kerk
     • kritiek onder woord gebracht door Duitse monnik Maarten Luther
     • mensen die kritiek hadden waren ketters
       • Stadsbestuurders lieten ze met rust
         • Karel V niet
           • iedereen moest katholiek zijn
             • Er kwamen plakkaten (wetten) tegen de ketters
               • zoals het Bloedplakkaat (1550)
                 • BRON 8

5. 5.) Filips II

   • 1555 Stopte Karel V
     • zijn broer Ferdinant kreeg het DE rijk
     • ZIjn zoon Filips II werd koning van Spanje en heer NL
       • verbleef vanaf 1559 in Madrid
         • Filips II stelde steeds vaker niet-NL en niet adel bestuurders aan

6. 6.) het Smeekschrift der Edelen

   • adel ging protesteren, ze waren het niet eens met de politiek en de plakkaten. Ze wilden hun privileges terug. Ze schreven het Smeekschrift der Edelen (1566). Margaretha van Parma nam het in ontvangst en gaf het daarna aan Filips II.