ERLIEBE-UNITATEAK ESKEMA

ERLIEBE-UNITATEAK ESKEMA

1. Kanpo Depresioak

   • GUADALQUIVIRREKO SAKONUNEA
     • FORMA
       • Buztinak nagusi direnez, erliebea landazabal pixka bat uhinduz osatuta dago. Eta horizontala da.
     • MATERIALA
       • Buztina, kareharri eta itsas margaz osatuta dago.
     • ¿NOIZ SORTU ZEN?
       • Mendikate Betikoekiko paralelo da, eta haien, Sierra Morenaren eta Ozeano Atlantikoaren artean dago.
   • EBROKO SAKONUNEA
     • ¿NOIZ SORTU ZEN?
       • Pirinioekiko paralelo da, eta mendikate horrek, Iberiar sistemak eta Kataluniako kostaldeko mendikateak ixten dute sakonunea.. Eta horizontala da.
     • MATERIALA
       • Itsasoko eta kontinenteko materialak ditu,
         • Hauek, era askotako erliebe-formak sortzen ditu, gogortasunaren eta klimaren lehortasunaren arabera:
           • Sakonunearen erdialdeko estratuak
             • FORMA
               • Estratu horizontalak dira.
             • MATERIALA
               • Kareharri gogorrekin buztin, marga eta igeltsu bigunak txandakatzen dira.
             • UNITATE NAGUSIAK
               • Kareharria dagoen lekuetan, mahaiz edo goi-lautadaz osatutako erliebeak eratzen dira; material biguna dagoenetan, berriz, badlands deritzenak, eremuen lehortasunagatik.
           • Pirinioen eta Iberiar sistemaren mendi-magalak edo hegalak
             • MATERIALA
               • Konglomeratuz osatuta daude; hau da, erliebe menditsuetatik ibaiek garraiatutako material lodi eta gogorrez.
             • UNITATE NAGUSIAK
               • Riglosko mailoak, eta Huescako eta Barbastroko mendi-hobiak.
             • FORMA
               • Makurdura arinekoak dira.

2. Kanpo Mendilerroa

   • KATALUNIA KOSTALDEKO MENDIKATEA
     • FORMA
       • Berrogei kono baino gehiagoko eremu bolkanikoa da, eta failek bereizten dute Pirinioetatik.
     • MATERIALA
       • Iparraldeko zatia material paleozoikoz osatuta dago; Alpetar orogenian altxatutako Katalunia-Balearretako antzinako mendigune hertziniarren hondarrez, Hegoaldeko zatia Alpetar orogenian tolestutako kareharrizko lur sekundarioz dago osatuta.
     • UNITATE NAGUSIAK
       • Mendikateak bi lerro ditu: bata, kostarekiko paralelo, garaiera txikikoa (Altos del Garraf}; bestea, barnealdean, garaiagoa (Montseny, Montserrat). Itsasertz- aurreko luzeratako sakonune edo fosa tektoniko batek bereizten ditu biak.
     • ¿NOIZ SORTU ZEN?
       • Era tertziarioan eta kuaternarioan sortu zen.
   • EUSKAL MENDIAK
     • MATERIALA
       • Pirinioaurreak luzatzen dituzte gehienbat. Horrenbestez, kareharrizko arrokak dira (Paleozoikoak).
     • FORMA
       • forma leunak eta altitude moderatua dituzte.
     • UNITATE NAGUSIAK
       • Mendilerro garaienak Aralar eta Gorbea dira.
   • MENDIKATE BETIKOA
     • Mendikate Betikoak sakonunez bereizitako bi mendi-sistemak egituratzen dituzte.
       • SAKONUNE INTRABETIKOA
         • MATERIALA
           • Material tertziarioekin bete zeN.
         • UNITATE NAGUSIAK
           • Klimaren lehortasunagatik, badlands- paisaia eratu zen.
       • MENDIKATE SUBBETIKOAK
         • ¿NOIZ SORTU ZEN?
           • Era Tertziarioan eratu ziren, itsasoak fosa betikoan jaikitako material sekundarioak tolestu zirenean. Afrikako plaka eta Iberiar plaka hurbiltzearen ondorioz..
         • MATERIALA
           • Material horietan, gogorrak (kareharriak) eta bigunak (margak) txandakatzen ziren.
         • UNITATE NAGUSIAK
           • Mendikate horretako mendilerro azpimarragarrienak Grazalema, Ubrique eta Cazorla dira.
       • MENDIKATE PENIBETIKOAK
         • ¿NOIZ SORTU ZEN?
           • Era Tertziarioan eratu ziren, antzinako Mendigune betiko-rifearra gaztetu zenean.
         • MATERIALA
           • Material paleozoikoak ditu,
         • UNITATE NAGUSIAK
           • Erliebe horretako Sierra Nevadan daude Iberiar penintsulako ;gailurrik garaienak: Mulhacen -3479 m- eta Veleta mendiak.
   • PIRINEOAK
     • Pirinioek egitura konplexua dute. (Erliebe askoz leunagoa da)
       • ARDATZA EDO EREMU AXIALA
         • ¿NOIZ SORTU ZEN?
           • Antzinako Akitanian sortutako mendigune hertziniarra da.
         • MATERIALA
           • Material paleozoikoz osatuta dago.
         • FORMA
           • Erliebe malkartsua du, izotzaren eraginaren ondorioz.
         • UNITATE NAGUSIAK
           • Eremu horretan daude mendikateko mendi garaienak (Maladeta mendiguneko Aneto-3404 m-).
       • PIRINIOAURREAK
         • ¿NOIZ SORTU ZEN?
           • Era Tertziarioko Alpetar orogenian eratu ziren, Pirinioetako fosan jaikitako material sekundarioak tolestu zirenean, eta eremu axialaren hegoaldean daude.
         • MATERIALA
           • Kareharriz osatuta daude, eta haien erliebea eremu axialekoa baino leunagoa da, eta, gainera, ez du hainbesteko garaierarik.
         • FORMA
           • Ardatzarekiko paralelo diren bi lerrotan egituratzen dira: barnealdeko mendilerroak eta kanpoaldeko mendilerroak.
       • ERDIALDEKO SAKONUNEA
         • FORMA
           • Luzea eta estua da, eta Pirinioaurreko kanpoaldeko eta barnealdeko mendilerroak bereizten ditu.