Hormony przedniego płata przysadki

Hormony przedniego płata przysadki

1. Przysadka

   • 1 cm, 0,5 - 0,7 g
   • płat przedni
     • gruczołowy
     • z kieszonki przysadkowej Rathkego
     • naczynia wrotne
       • płat tylny
         • nerwowy
         • część mózgowia
     • komórki
       • somatotropowe
       • laktotropowe
       • tyreotropowe
       • gonadotropowe
       • kortykotropowe

2. hormon wzrostu (GH, STH, somatotropina)

   • informacje ogólne
     • prosty łańcuch polipeptydowy (191 aminokwasów)
     • duża swoistość gatunkowa (receptory)
     • stężenie zależy od wieku i płci
       • najwyższe w okresie poporodowym i u noworodków oraz u diaci do okresu dojrzewania
       • u kobiet wysokie przed owulacją (estradiol)
     • rytm okołodobowy (w NREM najwyższe stężenie)
     • regulacja przez GHRH i GHIH
   • szlak aktywacyjny
     • receptory (620 aminokwasów)
       • uaktywnienie zależnych od GH kinaz cytoplazmatycznych
         • aktywacja składowych szlaku JAK2-STAT
           • aktywne czynniki transkrypcyjne
             • aktywacja odpowiednich genów
       • synteza stymulowana przez GH oraz insulinę i estrogeny, hamowana podczas głodzenia
     • efekty widoczne dopiero po jakimś czasie (wzmożona synteza mRNA oraz białek i enzymów)
   • działanie
     • bezpośrednie
       • przyrost wszystkiego w młodym wieku
       • działanie lipolityczne
       • powoduje hydrolizę triglicerydów tkanki tłuszczowej
         • uwalnianie FFA i glicerolu do krwi
       • działanie ketogenne
       • hamuje transport glukozy do komórek i glikolizę
       • zmniejszenie tolerancji ustroju na glukozę
       • pobudzenie wydzielania insuliny
       • doprowadza do hiperglikemii i działa diabetogennie
       • wzmożenie wchłaniania wapnia z jelit
       • zatrzymanie elektrolitów w ustroju
       • zwiększenie aktywności metabolicznej tkanki kostnej
       • działanie troficzne względem gruczoły mlekowego
     • pośrednie
       • związane z inuliną somatomedyny
         • IGF-1 (chondrocyty)
           • synteza kolagenu
             • synteza białka
               • proliferacja komórek
                 • wzrost linijny (?)
         • IGF-2 (narządy, tkanki)
           • synteza białka
             • synteza RNA i DNA
               • wzrost wielkości i liczby komórek
                 • wzrost wielkości całego ciała
         • intensyfikacja syntezy lipidów i spalania glukozy
         • zahamowanie działania lipolitycznego adrenaliny
           • działanie insulinopodobne
   • regulacja wydzielania
     • (+)
       • GHRH
         • spadek stężenia glukozy
           • spadek stężenia FFA
             • wzrost stężenia aminokwasów
               • głód, grelina
                 • wysiłek fizyczny
                   • stres
                     • estrogeny
       • androgeny
         • dopamina
           • acetylocholina
             • serotonina
               • enkefaliny
                 • agoniści receptorów alfa-adrenergicznych
     • (-)
       • somatostatyna
         • wzrost stężenia glukozy
           • wzrost stężenia FFA
             • somatomedyny
               • GH (ujemne sprzężenia zwrotne)
                 • kortyzol
                   • agoniści receptorów beta-adrenergicznych

3. prolaktyna

   • informacje ogólne
     • polipeptyd, 198 aminokwasów
     • wydzielana przez komórki laktotropowe
       • ich liczba wzrasta w czasie ciąży, laktacji i przez działanie estrogenów
       • również przez komórki ukł. odpornościowego oraz macicy
     • rytm dobowy (szczyt w nocy)
   • działanie
     • pobudzanie laktacji
     • pobudzenie rozwoju gruczołów sutkowych w okresie dojrzewania
       • razem z estrogenami, progesteronem, kortyzolem i GH
       • głównie przewodów mlecznych
     • w czasie ciąży pobudzenie aparatu wydzielniczego
     • wytwarzanie i wydzielanie mleka po porodzie
       • razem z insuliną i kortyzolem
     • hamuje uwalnianie gonadotropiny oraz FSH i LH
       • hamuje owulację
     • prawdopodobie warunkuje immunologiczną tolerancję tkanek płodu
   • stężenie w czasie ciaży
     • uwalnianie rozpoczyna się w okresie ciąży (przez estrogeny)
       • progesteron hamuje zwiększone wydzielanie PRL w czasie ciąży
         • po porodzie i wydaleniu łożyska spadek progesteronu - wzrost wydzielania PRL
           • stężenie PRL spada po 3-6 tyg., jeśli noworodek nie jest karmiony
   • regulacja wydzielania
     • (+)
       • ciąża
         • estrogeny
           • drażnienie brodawek sutkowych
             • stres
               • TRH
                 • oksytocyna
                   • angiotensyna II
                     • neurotensyna
                       • galanina
                         • VIP
                           • serotonina
                 • prawdopodobnie PRH
     • (-)
       • dopamina (prawdopodobnie PIF)
         • somatostatyna
           • prolaktyna
             • GABA
               • progesteron

4. hormony tropowe przysadki

   • ACTH
     • kora nadnerczy
     • polipeptyd z POMC
   • TSH
     • tarczyca
     • mukoproteina
   • gonadotropiny - FSH i LH
     • jajniki i jądra
     • glikoproteiny
   • ujemne sprzężenie zwrotne