Zihin Haritasıyla Türk Dili ve Edebiyatı

Zihin Haritasıyla Türk Dili ve Edebiyatı

1. Zanaat Ürünleri

   • Günlük ihtiyaçlar için
   • El ustalığı, hüner, beceri, deneyim gerekir.
   • Amaç yararlı olmaktır. Fayda peşinde koşar.
   • Taklit, ustadan öğrenme önemlidir.
   • Ürün fonksiyonel ve kopyadır.
   • Aynı üründe bolca bulunur. Seri üretim söz konusudur.
   • Zanaatçı-Zanaatkar

2. Sanat Ürünleri

   • Resim
   • Müzik
   • Sinema
   • Tiyatro
   • Edebiyat
     • Edebiyat metinlerden oluşur. Metinler ikiye ayrılır:
       • Öğretici Metinler
         • Kişisel Hayatı Konu Alan Metinler
           • Deneme
             • Hatıra-Anı
               • Biyografi-Otobiyografi-Monografi
                 • Günlük
                   • Mektup
         • Gazete Çevresinde Gelişen Metinler
           • Sohbet-Söyleşi
             • Fıkra
               • Eleştiri
                 • Röportaj
                   • Mülakat
                     • Uzman-tanınmış kişilere yöneltilen soru-cevaplardan oluşan yazı türüdür. Soran-sorulan kişinin ve mekanın fotoğrafı yazıda kullanılabilir.
                       • Şenol Güneş'in Fransa Maçına Nasıl Hazırlandığıyla ilgili mülakat
                     • Gezi-Seyahat Yazısı, Seyahatname
                   • Bir olay, durum aydınlatmak için soranın kişisel fikirlerini de eklediği, ele aldığı meseleyi daha iyi anlatmak için her belge, fotoğraf ve bilgiden faydalanan yazı türüdür.
                     • Marmara Depremi'nin Etkileriyle ilgili röportaj-soruşturma
                       • Gazetecilerin bir yeri, bir kurumu, bir kişiyi ziyaret ederek; özelliklerini, orada gördüklerini kişisel düşünceleriyle birleştirip, fotoğraflarla belgeleyerek kaleme aldıkları yazı türüne “röportaj” denir. Röportajda gözlem, araştırma, yorum ve değerlendirme önemlidir. Yazar gerçekleri öznel yaşamla, kendi düşünceleriyle harmanlar.
             • Söyleşi (sohbet), bir yazarın güncel konulardaki düşüncelerini okuyucuyla konuşuyormuşçasına içten ve samimi bir dille yazması olduğu gibi; bilim, sanat, felsefe, siyaset vb. alanlarda bilinen, tanınmış kişilerle yapılan görüşmelerde ele alınan konularla ilgili sorulara verilen cevapları okuyucuya aktarmak üzere yazılan yazılara da denmektedir.
         • Felsefi Metinler
         • Tarihi Metinler
           • Vakanüvislerin yazdığı metinler
         • Bilimsel Metinler
           • Makaleler
         • Haber Metinleri: 5N 1K
           • Ne?: Konu
             • Neden-Niçin?: Amaç
               • Nasıl?: Yöntem
                 • Ne zaman?: Yer-Mekan
                   • Nerede?: Süre-Süreç
                     • 15 Haziran'da
                   • Ulucami avlusunda
                 • iki yumruk bir tekmeyle
               • elindeki şekerini almak için
             • kardeşini dövdü.
           • Kim?: İlgili-yetkili kişi-kurum
             • Ali
         • Bilgi verir.
           • Açıklar
             • Aydınlatır
               • Öğretir.
                 • Sözcükler ilk anlamlarıyla kullanılır.
                   • Anlatım nesneldir/objiktiftir.
                     • Dil göndergesel işlevde kullanılır.
                       • Dil dışı ögeler grafik, resim, tablo, çizelge, plan gibi unsurlardan faydalanır.
                       • Dilin İşlevleri ve Örnek Cümleler
                         • Göndergesel
                           • Bilgi vermek için kurulan cümlelerdir. NESNEL!
                             • İstanbul'u Fatih Sultan Mehmet fethetti.
                               • Kelimeler ilk anlamlarıyla kullanılır. Öğretici metinlerde bu işlev yoğun kullanılır.
                         • Heyecana Bağlı-Duygusal
                           • Şaşkınlık, sevinç hayret, kızgınlık, bağırma gibi bir duygu ya da seslenme ifade etmek için kullanılan cümleler bu kalıptadır.
                             • Eyvah, bizimki yine geliyor!
                         • Alıcıyı Harekete Geçirme
                           • Alıcıda davranış değişikliği ve hareket oluşturan cümlelerdir.
                             • Ünlem, emir cümleleri bu gruba girer.
                               • Reklam metinleri, ilanlar, genelgeler, siyasi reklamlar bu tip cümlelerle yazılır. Örnek:
                                 • İyi bir temizlik için Arap sabunu kullanınız.
                         • Kanalı Kontrol
                           • Mesajın alıcıya ulaşıp ulaşmadığını kontrol eden cümlelerdir.
                             • Soru kalıbı kullanılır.
                               • Dilin kanalı kontrol işlevi nerede kullanılırmış?
                                 • Görüldüğü gibi cümlede anlatılanın muhatap üzerindeki etkisi anlaşılmaya çalışılmaktadır.
                         • Sanatsal-Şiirsel
                           • Bilgi vermeyen, duyanda estetik zevk oluşturan cümlelerdir. ÖZNEL!
                             • Şiir, roman, hikaye, tiyatro gibi edebi metinlerde dil bu işlevde kullanılır.
                               • Mecazlı bir anlatım söz konusudur. Örnek:
                                 • Mesela Necip Fazıl bu satırlarda ümitsizliği işlemiştir. Ancak bunu mecazlı biçimde yapmıştır. Sanma bir gün geçer bu karanlıklar/ Gecenin ardında yine gece var/ Çocuklar hıçkırır, anneler ağlar/ Yaşlı gözlerinle kal anneciğim!
                         • Dil Ötesi-Üst Dil
                           • Bu cümlelerde dilin kendisi anlatılır.
                             • Mesela bir dil bilgisi konusu anlatılırken cümle artık dilin kendisini ifade için kullanılmış olur.
                               • Sıfatlar ismi tarif ederken, zamirlerin onların yerine geçer.
           • Düşündürür.
       • Edebi-Sanatsal Metinler
         • Estetik zevk verir.
           • Hoşa gider.
             • Beğenilir.
               • Sözcükler çok anlamlıdır.
                 • Anlatım öznel-kişisel-subjektiftir.
                   • Dil sanatsal-şiirsel işlevde kullanılır.
                     • Benzetme, soru sorma, kişileştirme, abartma, tezat gibi edebi sanatları kullanır.
                       • Ritim, ahenk, simetri, müzik, ses gibi unsurlarla edebi metinler zengileştirilir.
           • Hissettirir.
         • Olay Çevresinde Gelişen Edebi Metinler
           • Göstermeye Bağlı Edebi Metinler
             • Geleneksel Türk Tiyatrosu
             • Modern Tiyatro
           • Anlatmaya Bağlı Edebi Metinler
             • Roman
             • Hikaye
             • Mesnevi
             • Destan
             • Masal
             • Fabl
             • Efsane
         • Coşku ve Heyecanı Dile Getiren Metinler
           • Şiirler
             • BATI (Fransız)
               • Batı Şiirinden Türk Şiirine Geçen Şiir Türleri
                 • Lirik
                   • Pastoral
                     • Satirik
                       • Epik
                         • Didaktik
                           • Dramatik
               • Batı Şiirinden Geçen Nazım Şekilleri
                 • Sone
                   • Terza Rima
                     • Triyole
                       • Balad
               • Batı Şiiri Ölçü-Nazım Birimi
                 • Serbest Şiir
                   • Mısra-Dörtlük-Bent
             • DOĞU-İSLAM (Arap, İran ve Türk)
               • Arap-İran
                 • Divan Edebiyatı
                   • Ölçü-Nazım Birimi
                     • Aruz
                       • Beyit, Bent
                         • Aruz kalıpları
                   • ŞEKİL-YAPI
                     • Nazım Şekilleri
                       • Tek Dörtlük
                         • Rubai
                           • Tuyug
                       • Bent
                         • Terkib-i Bent
                         • Terci-i Bent
                         • Şarkı
                         • Muhammes
                         • Müseddes
                       • Beyit
                         • Gazel
                           • Aruz
                             • aa, ba, ca, da, ea...
                               • 5-15 beyit
                                 • Yekahenk Gazel-Yekavaz Gazel
                                   • Taç Beyti-Mahlas Beyti
                                     • Beytül Gazel-Makta ve Mahlas beyitleri
                                       • Mısra-ı Berceste
                                         • Aşk, hayat, içki, kadın...
                         • Kaside
                           • Nesib-Teşbib
                             • Girizgah
                               • Methiye
                                 • Fahriye
                                   • Gazel
                                     • Dua
                                       • Aruz
                                         • 33-99 beyit
                                           • Övgü, yergi...
                                             • Gazelle aynı kafiye yapısı ama uzun
                         • Mesnevi
                           • Her beyit kendi içinde kafiyeli
                             • Divan şiirinin romanı
                               • Aruz ve beyitlerle
                                 • yer-zaman-kişi-olay
                                   • Mevlana-Mesnevi
                                     • Leyla ile Mecnun-Hüsrev ü Şirin....
                         • Kıta
                   • İÇERİK-KONU
                     • Nazım Türleri
                       • Gazel
                         • Aşıkane-Hikemane-Rindane-Şuhane
                       • Kaside-Mesnevi-TerkibiBent-TerciiBent
                         • Tevhid, Münacaat, Naat, Miraciye, Mevlit, Hilye, Methiye, Fahriye, Hicviye, Mersiye, Tezhil-Hezil, Nazire, Sakiname, Şehrengiz, Surname, Fıkıh, Kırk Hadis, Kısas-ı Enbiya, Menakıbname, Dariye, Falname, Mahlasname,, Fütüvvetname Pendname, Gazavatname, Tarih
               • Türk
                 • Halk Edebiyatı
                   • Nazım-Ölçü Birimi
                     • Hece Ölçüsü
                       • Dörtlük
                         • 7,8 ve 11'li Hece Ölçüsü
                   • Nazım Şekilleri
                     • Aşık
                       • Koşma
                         • Hece-Dörtlük
                       • Semai
                       • Varsağı
                       • Destan
                     • Anonim
                       • Türkü
                       • Mani
                     • Tekke-Tasavvuf
                       • İlahi
                       • Nutuk
                       • Devriye
                       • Şathiye
                       • Nefes
                   • Nazım Türleri
                     • Koşma
                       • Güzelleme-Koçaklama-Taşlama-Ağıt
   • Güzellik peşindedir.
   • Amaç beğendirmek, haz vermektir.
   • Ürün-eser yegane, tek, biricik, eşşizdir.
   • İnsanın estetik duygusunu tatmin eder.
   • Yaratıcılık önemlidir.
   • Sanatçı doğuştan yeteneklidir. Yetenek geliştirilebilir.
   • Her eserin üslubu, benzersizliği olur.
   • Sanatçı-Sanatkar

3. İnsan sosyal bir varlıktır.

   • Başkalarıyla iletişim kurar.
     • Duygu, düşünce, hayal, tasarı bu iletişimin içeriğini oluşturabilir.
       • Renk, ses, söz, boyut, şekil, hareket iletişimin aracı olabilir.
         • İletişim için kağıt, cam, ahşap, demir, taş gibi malzemeler kullanılabilir.
     • İletişimin Ögeleri
       • GÖNDERİCİ-KAYNAK: Duygu, düşünce ve isteklerin aktarılmasında sözü söyleyen kişi-topluluktur.
         • ALICI: Duygu, düşünce ve isteklerin aktarıldığı kişi, muhataptır.
           • İLETİ: Göndericinin alıcıya aktardığı duygu, düşünce, istek, bilgi, mesaj,i ileti.
             • KANAL: Göndericinin alıcıya iletiyi gönderirken kullandığı araç, yo, yöntem
               • BAĞLAM: İletişim gerçekleşirken mekan, ruh hali, yaş, zaman, cinsiyet, ortam unsurlar.
                 • DÖNÜT-GERİBİLDİRİM: Alıcının kaynak kişiye verdiği yanıt
                   • ŞİFRE: İleti ses, yazı, resim gibi şifrelerle karşıya gönderilir. Gönderilen şifre çözülebilirse ilteşim gerçekleşir.

Imagens e arquivos do mapa