13. ANIMALIA ORNOGABEAK (DAVID SANABRIA BARRIO)

13. ANIMALIA ORNOGABEAK

• 1. ANIMALIEN ERREINUA
• 2. PORIFEROAK
• 3. KNIDARIOAK
• 4. ANELIDOAK
• 5.MOLUSKUAK
• 6. ARTROPODOAK
• 7. EKINODERMATUAK

1. ANIMALIEN ERREINUA

• ELIKADURA HETEROTROFOA: Haragijaleak, berjaleak, orojaleak
• ZELULANIZTAZUNAK
• ZELULA EUKARIOTIKOAK, PARETARIK GABEAK
• ZENTIKORTASUN HANDIA DUTE
• LEKUALDATZEKO GAI DIRA
• BIZKAREZURRA BAI ORNODUNAK (endoeskeletoa)
• BIZKAREZURRA EZ ORNUGABEAK EXOESKELETOA

2. PORIFEROAK-belakiak

• Urtarrak
• Simetriarik ez
• Sustratuan finkatzen dira
• Sentzumen organorik EZ, nerbio sistemarik EZ
• Helikadura: iragazteaz (filttrazioaz)
• 

3. KNIDARIOAK

• Itsas adarrak
• Garroak Knidozitoak dauzkate, zelula errezumingarriak
• Jandakoa gorputz duten zaku moduko batera iristen da. BARRUNBE GASTROBASKULARRA (Digeritu)
• Gehienak bi fasetan bizi dira: -Polipo fasea finko eta Marmoka fasea (libre)
• MEDUSA
• UMBELA
• AHOA, GARROAK
• POLIPOAK
• Polipo bat edo kolonietan agertzen dira.
• Kare egitura, zurruntasuna ematen baitie.

Slide 5

• 
• 
• Legenda: polipoak
• Legenda: marmorka

4. ANELIDOAK

• Gorputz zilindriko eta luzanga
• Metameria: segmentu edo eraztunetan zatitua
• Harizpi zurrunak erabiltzen dituzte mogutzeko: ketak.
• Batzuk parasitoak
• Oligoketo eta hirudineoen eraztun batzuek atal lodixeago bat eratzen dute: KLITELO, (ugaltzeko).
• Poliketoak, oligoketoak, hirudineoak

5. MOLUSKUAK

• Aldebiko simetria dute, gurputza segmentatu gabea
• Hiru atal dituzte:
• – Buruan hainbat egitura dituzte, zentzumen-organoen euskarri direnak: ahoa, begiak eta garroak.
• – Masa biszeralea
• – Mantuak inguratzen du masa hori, eta mantuaren zelulek karekizko egitura bat jariatzen dute, MASKORRA.
• Molusku urtarrak: brankiak; Molusku lehorrak: birikiak.
• – Oina organo gihartsua da.
• ​​​​​​​Molusku gehienak uretetan bizi dira, eta lehorrekoak leku hezeetan
• Gasteropodoak, Bibalbioak eta Zefalopodoak

Slide 8

Slide 9

• MIRIAPODOAK
• Antena pare sinple bat dute eta kasu gehienetan begi bakunak.
• Ahoaren parteak buruaren azpialdean
• Ahoaren barruan barail pare bat dute.
• Espirakuloak
• Bihotz tubular handia dute gorputzan zehar, baina odol tutu gutxi.
• ARAKNIDOAK
• Zefalotoraxa eta abdomena.
• Palpoak.
• hanka-pare dituzte.
• Begi bakunak dituzte.
• •Aranoideoak(Armiarmak)
• •Eskorpioideoak.
• •Akaroak

6. ARTROPODOAK

• Aldebiko simetria du.
• Burua, toraxa eta sabelaldea.
• Gorputza kanpo-eskeletoak edo exoeskeletoak, kitinaz.
• Exoeskeletoak ez dio uzten hazten; muda edo azalberritzea
• Apendize artikulatuak (artro: artikulatua, eta podo: hanka).
• Lurreko ingurune guztietan bizi dira artropodoak
• Haragijaleak, belarjaleak edota parasitoak
• Miriapodoak, araknidoak, krustazeoak eta intsektuak.

Slide 11

• KRUSTAZEOAK
• •Aldebiko simetria eta kanpo eskeleto gogor bat.
• •Abdomena, toraxa (zefalotorax) eta burua.
• •Antenak dituzte eta hamar hanka edo gehiago.
• •Bi begi dituzte, konposatuak, askok buruari itsasita
• INSEKTUAK
• •Arrakasta biologiko handiena duen animalia taldea
• •Buruan:2 begi konposatua, 2 edo 3 ozelo.
• • 2 antena (usaimen- eta ukimen funtzioak ditu antenak).
• •Toraxean: 3 hanka pare.
• •Hego pare bat edo 2.
• •Sabelaldea segmentatuta dute, apendezirik gabe.

7. EKINODERMOAK

• •Simetria erradiala
• •Gorputza ez segmentatua, eta burua ez da bereizten gainerako zatitik.
• •Barne-eskeletoa dute.
• •Aparatu anbulakrala.
• •Ekinodermatu batzuek nabaria den berregite gaitasun bat dute.