Δευτερεύουσες Προτάσεις

Η πρόταση

Slide 2

• 
• Legenda: Βλ. αναλυτικά σ. 13-17 σχολικού συντακτικού

Οι προτάσεις ως προς τις μεταξύ τους σχέσεις

• Αν κάποιος μας πει, ξαφνικά:"γιατι είμαι άρρωστος", θα τον κοιτάξουμε απορημένοι και θα του ζητήσουμε εξηγήσεις.
• Η πρόταση αυτή δεν βγάζει πλήρες νόημα απο μόνη της. Για να μπορέσει να σταθεί, χρειάζεται να δοθεί μια άλλη πληροφορία, με τη μορφή πρότασης πάλι:
• π.χ. Δε θα βγω, γιατί είμαι άρρωστος.
• Στην παραπάνω περίπτωση, η πρόταση "Δε θα βγω", είναι μια πρόταση που βγάζει νόημα απο μόνη της, στεκεται δηλαδή, όπως λέμε, μόνη της στο λόγο. Οι προτάσεις σαν και αυτή- δηλ. οι προτάσεις που βγάζουν απο μόνες τους νόημα- λέγονται κύριες.
• Σε αντίθεση, οι προτάσεις του τύπου, "γιατί είμαι άρρωστος" -που δεν βγάζουν νόημα απο μόνες τους - λέγονται δευτερεύουσες.

Χαρακτηρηστικά των δευτερευουσών προτ.

• Αν ξανακοιτάξουμε το προηγούμενο παράδειγμα (Δε θα βγω, γιατί είμαι άρρωστος) θα διαπιστώσουμε ότι η δευτερεύουσα/ εξαρτημένη πρόταση εισάγεται με έναν σύνδεσμο (: γιατί).
• Ας δούμε μερικά παραδείγματα ακόμα:
• Αν νυστάζεις, κοιμήσου.
• Όταν γυρίσεις, φώναξέ με.
• Νομίζω, ότι θα βρέξει.
• Μιλάει κι αυτός, ο οποίος δε δούλεψε ποτέ του.
• Στα παραδείγματα αυτά, φαίνεται ότι οι εξαρτημένες προτάσεις εισάγονται κάθε φορά με κάποιον σύνδεσμο ή αντωνυμία. Το στοιχείο αυτό, είναι ενα κλειδί για να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τις δευτερεύουσες προτάσεις, με ασφάλεια, απο τα "εξωτερικά" τους χαρακτηρηστικά.
• Μαθαίνω λοιπόν ότι οι δευτερεύουσες προτάσεις, εισάγονται με κάποιον σύνδεσμο, αντωνυμία ή επίρρημα.

Η καρδιά της πρότασης: το ρήμα

• Για να βρούμε τις προτάσεις σε μια περίοδο λόγου, βρίσκουμε τα ρήματα.
• Σημειώνουμε ότι:
• το ρήμα μπορεί να αποτελεί απο μόνο του μια πρόταση, π.χ. -πεινάω!
• όσα είναι τα ρήματα είναι και οι προτάσεις
• για
• να υπάρχει δευτερεύουσα πρόταση, θα πρέπει απαραιτήτως να υπάρχει
• κύρια: συνεπώς, αν σε μια περίοδο, βλέπω δευτερεύουσες προτάσεις, χωρίς
• κύρια, αυτό σημαίνει ότι εννοείται απο τα συμφραζόμενα, ένα ρήμα, που θα
• αποτελεί την κύρια πρόταση εξάρτησης.

Η σχέση των προτ. μεταξύ τους (εξάρτηση)

• Ας δούμε τα πιο κάτω παραδείγματα:
• Θέλω /να κοιμηθώ
• Θέλω /να κοιμηθώ, /επειδή νύσταξα
• Θέλω /να φάω /και να κοιμηθώ
• Στο πρώτο παράδειγμα, έχουμε μια κύρια πρόταση (θέλω) και μια δευτερεύουσα που εισάγεται με το να (να κοιμηθώ). Εδώ λοιπόν, η δευτερεύουσα είναι συμπλήρωμα της κύριας και συγκεκριμένα, είναι αντικείμενό της (τι θέλω; / -να κοιμηθώ).
• Στη δεύτερη περίπτωση, προστίθεται μια ακόμη πρόταση (επειδή νύσταξα), η οποία τώρα, συμπληρώνει την δευτερεύουσα (να κοιμηθώ), προσδιορίζοντας την (γιατί να κοιμηθώ; / -επειδή νύσταξα).
• Στη τρίτη περίπτωση, υπάρχουν δύο δευτερεύουσες προτάσεις που εισάγονται με το "να" και συνδέονται παρατακτικά με το '''και". Οι δύο αυτές δευτερεύουσες, συμπληρώνουν την κύρια (είναι αντικείμενά της).
• Συμπέρασμα:
• Απο μια κύρια μπορεί να εξαρτάται μια ή και παραπάνω δευτερεύουσες.
• Μια δευτερεύουσα μπορεί να εξαρτάται απο μια άλλη δευτερεύουσα - αλλά και πάλι θα υπάρχει μια κύρια πρόταση

Η σύνδεση των προτάσεων

Η σύνδεση των προτάσεων

Η σύνδεση των προτάσεων

Παρατακτική σύνδεση

• 
• Legenda: βλ. αναλυτικά σ. 134-144 σχολικού συντακτικού

Υποτακτική σύνδεση

Οι Δ. προτ. ανάλογα με τη λειτουργία τους

Εγκλίσεις εκφοράς Δ.Π.

Slide 14

• 
• Legenda: Ιστορικοί ή παραγόμενοι χρόνοι είναι ο παρατατικός, ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος· λέγονται ιστορικοί, γιατί αναφέρονται στο παρελθόν, και παραγόμενοι, γιατί παράγονται από τους αρχικούς.

Slide 15

• 
• Legenda: βλ. αναλυτικά σ. 146-152 σχολικού συντακτικού

Slide 16

• 
• Legenda: συνέχεια πίνακα στην επόμενη σελ.

Slide 17

• 
• Legenda: βλ. αναλυτικά σ. 153-171 σχολικού συντακτικού

Slide 18

Slide 19

Προσοχή!

Οι αναφορικές παίζουν σε δύο ταμπλό

Slide 22

Slide 23

Slide 24

Slide 25

Slide 26

Slide 27

Slide 28

Συντακτικός ρόλος/ Πολλές αναφορικές :

Slide 30

Slide 31

Slide 32