A célula: unidade de vida

A CÉLULA: UNIDADE DE VIDA

• Os seres vivos estamos formados por células
• A estrutura da célula eucariota
• O núcleo e o ciclo celular
• Diferenza entre célula animal e vexetalDiferenza entre célula animal e vexetal
• Non todas as células teñen núcleo
• Todas as células se nutren
• As células relaciónanse e resprodúcense
• Teoría endiosimbiótica
• Como se orixinou a primeira célula?

OS SERES VIVOS ESTAMOS FORMADOS POR CÉLULAS

• Nós non podemos ver ás células porque temos un baixo poder de resolución, por iso temos os microscopios.
• Ollo humano: pode ver separacións de 0.25mm.
• Microscópio óptico: (utiliza a luz para observar) pode ver separacións de 0.25 µm.
• Microscópio electrónico: (utiliza un haz de electróns para observar) pode ver separacións de 5Å.
• Robert Hooke: en 1655 observou cun microscopio unha corteza dunha árbore, e viu unha especie de celdas as que lle puso o nome de células.
• Matthias Schleiden e Theodor Schwann: en 1838 e 1839 estes dous científicos comprobaron que tanto os animais como os vexetais están compostos de células, a partir disto, creouse a teoría celular, que din que a célula defínese como a:
• Unidade estrutural: todos os seres vivos están formados por células.
• Unidade funcional: as células son capaces de realizar funcións básicas.
• Unidade reprodutora: as células son capaces de dar lugar a outras novas.

A ESTRUTURA DA CÉLULA EUCARIOTA

• A célula eucariota é a célula dos animais e plantas. Todas teñen en común:
• Núcleo: estrutura máis grande e contén o ADN.
• Citoplasma: contido xelatinoso da célula: citosol.
• Membrana celular: capa externa da célula.
• As células animais teñen uns orgánulos que poden variar segundo o tipo de célula:
• Aparato de Golgi: sacos membranosos aplanados rodeados de vesículas onde se gardan as substancias do retículo.
• Lisosomas: vesículas onde se produce a dixestión da célula.
• Citoesqueleto: filamentos que dan forma á célula e axudan no movemento.
• Centríolos: dous cilindros ocos fromados por filamentos que dirixen o movemento do citoesqueleto.
• Mitocondrias: forma oval e dobre membrana, alí realízase a respiración celular.
• Vacúolos: bolsas que conteñen auga con substancias disolvidas.
• Ribosomas: estrutura con forma de gran, onde se sintetizan proteínas.
• Retículo endoplasmático: sacos e canais membranosos onde se fabrican substancias.
• As céuluas vexetais teñen uns orgánulos que poden variar segundo o tipo de célula:
• Aparato de Golgi: sacos membranosos aplanados rodeados de vesículas onde se gardan as substancias do retículo.
• Citoesqueleto: filamentos que dan forma á célula e axudan no movemento.
• Mitocondrias: forma oval e dobre membrana, onde se realiza a respiración celular.
• Vacúolos: vesículas que conteñen auga con substancias disolvidas.
• Ribosomas: estrutura con froma de gran, onde se sintetizan proteínas.
• Retículo endoplasmático: sacos e canais membranosos onde se fabrican substancias.
• Cloroplastos: forma oval e verdes, onde se realiza a fotonsíntese.

O NÚCLEO E O CICLO CELULAR

• O período desde que unha célula nace ata que orixina células fillas denomínase ciclo celular:
• Interfase: período que transcorre desde o nacemento da célula ata que se divide: crece e transfórmase en adulta.
• Fase de división (citocinese): fase pola que a célula orixina células fillas. reprodúcese.
• Estrutura do núcleo na interfase:
• Nucléolo: forma esférica onde se fabrican os ribosomas.
• Cromatina: obillo de filamentos que se tinguen con facilidade (kroma: cor), e contén o ADN.
• Envoltura nuclear: dobre membrana que separa o núcleo do citoplasma.
• Estrutura do núcleo na fase de división:
• A membrana vaise desintegrando e o contido dispérsase pola célula.
• O nucléolo desaparece.
• Os filamentos da cromatina condénsanse e forman unha especie de bastóns chamados cromosomas.

DIFERENCIA ENTRE CÉLULA ANIMAL E VEXETAL

• Membrana celular
• Movilidade
• Núcleo centrado
• Nutrición heterótrofa
• Citosinese: estrangulamento
• Ten lisosomas
• Ten centríolos
• Vacúolos menos desenvolvidos
• Non ten cloroplastos
• Parede celular
• Non ten movilidade
• Núcleo desprazado
• Nutrición autótrofa
• Citosinese: fragmoplasto
• Non ten lisosomas
• Non ten centríolos
• Vacúolos máis desenvolvidos
• Ten cloroplastos

NON TODAS AS CÉLULAS TEÑEN NÚCLEO

• As células procariotas non teñen núcleo:
• Tamaño: dez veces menos que unha célula eucariota: 0.4 e 14 µm de lonxitude / 0.2 a 12 µm de ancho.
• Forma: variada
• Estrutura: sinxela
• Estrutura:
• Parede celular cunha membrana por dentro.
• O citoplasma contén ribosomas.
• Poden conter flaxelos.
• Plásmidos: pequenos cromosomas circulares.
• Nucleoide: rexión que ocupa o único cromosoma de forma circular grande do citoplasma.

TODAS AS CÉLULAS SE NUTREN

• Nutrición autótrofa: as células vexetais crean os seus propios compostos orgánicos a través da clorofila e auga e sales minerais, isto sucede nos cloroplastos (fotosíntese).
• Nutrición heterótrofa: as células animais non crean os seus propios compostos, senón que precisan de materia orgánica do exterior, convertindo nos lisosomas a materia orgánica complexa en simple (dixestión).
• Respiración celular (aeróbica): as células utilizan osíxeno para liberar a enerxía dos compostos orgánicos, isto sucede nas mitocondrias.
• Fermentación (anaeróbica): as células non utilizan osíxeno para liberar a enerxía dos comopostos orgánicos, isto sucede no citosol. Neste proceso a materia non se degrada por completo, polo que a cantidade de enerxía liberada é meno ca na respiración celular.

AS CÉLULAS RELACIÓNANSE E REPRODÚCENSE

• Relación en eucariotas: As células detectan estímulos e responden con movementos:
• Aneboide: móvense mediante pseudópodos.
• Vibrátil: móvense mediante cilios ou flaxelos.
• Contráctil: móvemense mediante o impulso dunha especie de muelle formado polo flaxelo.
• Relación en procariotas: a maioría teñen flaxelos e reacciónanse movendo, ou formando esporas.
• Reprodución en eucariotas: a división celular require dous pasos:
• División do núcleo (mitose): debe ser equitativa para que a célula filla reciba toda a información que precisa.
• División do citoplasma: non é preciso que sexa equitativa xa que na interfase crecerá.
• Reprodución en procariotas: a través de fragmoplasto (pártese en dúas).

TEORÍA ENDOSIMBIÓTICA

• A bióloga norteamericana Lynn Margulis porpuxo unha teoría para explicar como naceron as células eucariotas a partir das procariotas.
• Teoría endosimbiótica: esta teoría propón que algunhas células fixéronse máis grandes e puideron fagocitar e dixerir outras células procariotas máis pequenas. Algunhas destas procariotas máis pequenas escaparon do proceso da dixestión, e, entre estas había células moi eficaces no proceso de respiración: mitocondrias, e outras moi eficaces no proceso da fotosíntese: cloroplastos.
• A teoría tamén argumenta a orixe bacteriana das mitocondrias e cloroplastos:
• Presentan pequenos cromosomas circulares.
• Teñen unha dobre membrana.
• O tamaño concorda có das bacterias.
• Multiplícanse dentro da célula.

COMO SE ORIXINOU A PRIMEIRA CÉLULA?

• A xeración espontánea: primeira teoría xurdida no século XI que defendía que a materia orgnánica en descomposición producía seres vivos de maneira espontánea. Isto xurdiu ao observar que da carne podre e lama xurdían larvas e moscas.
• Máis tarde, Francesco Redi colocou dos frascos con carne dentro, e un deles o tapou cunha rede. Tras uns días, nos dous se descompuxo a carne, pero só no destapado xurdiron larvas, polo que a teoría espontánea era errónea.
• Non foi ata a segunda metade do século XIX cando Lois Pasteur realizou un experimento que probaba que a teoría espontánea era incorrecta: colocou dous matraces cheas de caldo de carne e dobrou o colo do matraz para darlle forma de S. Quentounos para esterilizar o líquido e esperou varias semanas e o caldo non se descompoñía, entón, cortou un dos colos dun matraz e ao cabo duns días, o caldo descompúxose porque sen o colo os microorganismos non podían pasar.
• Teoría da síntese prebiótica (1930): esta teoría de Oparin e Haldane defende que a vida xurdiu a partir da materia inorgánica existente.
• Hai uns 4000 millóns de anos, a atmosfera terrestre era moi diferente da actual: estaba composta de metano, hidróxeno e vapor de auga, e sen osíxeno libre.
• Os gases da atmosfera reaccionaron entre si grazas a enerxía dos raios das tormentas ou as radiacións violetas.
• Os compostos orgánicos producidos almacenáronse na auga dos mares e crearon o que se coñece como "sopa primitiva".
• Miller recreou nun laboratorio 30 anos despois a teoría prebiótica:
• Meteu nun recipiente os gases da atmosfera primitiva.
• Ferveu o auga para forzar a circulación dos gases.
• Someteus os gases a descargas eléctricas.
• Ao cabo dunhas semanas analizou o contido de auga, e observou moléculas orgánicas.
• Oparin propuxo que algúns compostos da "sopa primitiva" se unirían para forman esferas ás que chamou coacervados.
• Panspermia: outra teoría do orixe da vida que defende que os compoñentes orgánicos chegaron á Terra desde outro lugar do universo (meteoros...)