EUSKALKIAK

EUSKALKIAK

1. Oihenart

   • Berak egin zuen euskalkiak sailkatzeko lehenengo saioa XVII.urtean
   • Oihenartek lau euskalki aipatu zituen:
     • Akitaniera Ipar Euskal Herrian egiten zena.
     • Baskoiena Nafarroan egiten zena.
     • Barduliarrera Gipuzkoan eta Araban egiten zena.
     • Autrigoiena Bizkaian egiten zena.

2. Larramendi

   • Berak egin zuen euskalkiak sailkatzeko 2. ahalegina.1729.urtean
   • Larramendik ordez hiru euskalki bereiztu zituen:
     • Bizkaitarra
     • Nafar-Lapurtarra
     • Guiputza

3. Bonaparte

   • Berak egin diaktologia ikerketak hau da,euskararen aldaerak aztertu zituen. XIX.mendean egin zuen hau eta bere helburua euskalkiak mapa batean erakustea zen.
   • Berak 8 euskalki 3 multzo nagusitan bereiztu zituen:
     • Mendebaldekoa euskara bizkaitarra
     • Ekialdekoak zuberotarra eta iparraldeko eta mendebalekuak osatzen zuten.
     • Erdigunekoa guiputza,iparraldeko nafarrak,hegoaldeko nafarrak eta lapurtarrak osatzen zuten.
     • 8 euskalki eta 25 azpi euskalkiak.
       • Euskaraz bizkaitarra hiru azpi euskalki mendebaldekoa,ekialdekoa eta Gipuzkoakoa.
       • Euskara giputzean hiru azpi euskalki iparraldekoa,hegoaldekoa eta nafarra azken honen barruan Burunda eta Etxarriko hizkerak.
       • Iparraldeko Nafarroan sei azpi euskalki Ultzama,Baztan,Bortziriak,Arakaldo,Araitz eta Gipuzkoako.
       • Euskara Lapurtarrean bi azpi euskalki jatorra eta nahasia
       • Hegoaldeko nafarrean hiru azpi euskalki Iruñetik ekialdekoa eta mendebaldekoa eta Izarbeibarkoa.
       • Euskara zuberotarra bi azpi euskalki jatorra eta erronkarikoa
       • Ekialdeko behe nafarrean hiru azpi euskalki garaitan amizkutarra,zaraitzukoa eta aturrialdekoa.
       • Mendebaleko behe Nafarroan hiru azpi euskalki Baigorrikoa, Lapurdikoa eta Aezkoa

4. Koldo Zuazo

   • Berak gaurko egun dauden euskalkiak aztertu eta azaldu ditu.
   • Berak gaur egungo bost euskalki bereiztu zituen,baina baita ere nahasiak aipatu zituen:
     • 5 euskalkiak:
       • Mendebaldekoa,Bizkaian,Arabako Aramaion eta Gipuzkoako Deba ibar gehienean.
       • Erdialdekoa,Gipuzkoa gehienean eta Nafarro mendebaldeko eskualde batzuetan.
       • Nafarra Nafarroa gehienean.
       • Nafar-Lapurtarra,Lapurdin,Nafarroa Beherean,Luzaiden eta Zuberoako Ipar mendebaldean
       • Zuberotarra Zuberoa gehienean.
     • Nahasia:
       • 8 hauetako daude: Deba haraneko iparraldekoa,Burundakoa,Gipuzkoako Ipar ekialdekoa,NafarrOkako mendebaldekoa,Baztan eta Urdazubi eskualdekoa,Aezko haraneko,Lapurdi itsasbaztarrekoa eta Amikuzeko.