Karteikarten
TA TERMINOLOGIE - A
Karten in diesem Stapel (22)
- 1AbacusDekplaat van het kapiteel. Komt reeds bij te Egyptenaren en in Voor-Azié voor, daarna bij de Grieken boven het Dorische kapiteel, als eenvoudige, vierkante soms met geometrisch patroon beschilderde plaat. Bij lonische, Korinthische en latere kapitelen bollend en verrijkt met lijstprofielen, bladlijsten of andere siermotieven. Bemiddelt tussen stut (zuil of pijler) en de ondersteunde bouwdelen (gebinte of bogen). Vergelijk Impost.
- 2AbdijkerkKerk van een klooster waar een abt aan het hoofd staat
- 3ApsisHalfronde nis, meestal overwelfd. In kerken dikwijis als koorafsluiting, als nevenkoor of als altaarnis gebruikt . Vergelijk Basiliek.
- 4AcantusDistelachtig, op berenklauw lijkend blad. Door de Grieken gebruikt als plastische versiering van het Korinthische kapiteel (2e helft 5e eeuw), en daarna ook aan friezen en andere plaatsen in de verdere bouwkunst verschijnend.
- 5Agora(Grieks: markt) : Marktplein der Griekse steden.
- 6Akropolis(Grieks: bovenstad) : Een op een berg gelegen stad, meestal echter een hooggelegen tempelterrein, zoals de beroemdste, die van Athene.
- 7Akroterion(Grieks: bovenste spits) : Topgevel of accentuering van de onderhoeken van de gevels der Griekse tempels. Dikwijls in de vorm van een plastische palmet, een griffioen of een sfinx.
- 8Alternerend StelselRitmische afwisseling van zuilen en pijlers in een stutrij. Men onderscheidt het Jambische A.S., waarbij op een zuil steeds een pijler volgt, en het Dactylische A.S. waarbij twee zuilen tegen EEn pijler.
- 9Ambo(Latijns: beide) : Lage tribune waarvan de Epistels of de Evangeliin werden gelezen. In de vroegchristelijke kerk kwamen er twee voor. Van de eentrappige ambo werden de Brieven, van de dubbeltrappige de Evangeliin gelezen. Voorlopers van de kansel.
- 10Amfirosiylos(Grieks: dubbelzijdige zuilenvoorhal) : Tempel die aan voor- en achterzijde een zuilenhal heeft.
- 11Amfitheater(Grieks: dubbel, d.w.z. rondom gesloten theater) : Theater, waarbij de rangen rond een ovale ren- of strijdbaan, de arena liggen. Door de Romeinen ontwikkeld. Vroegste voorbeeld het amfitheater van Pompeji (ca. 70 v. Chr.}, het beroemdste het Colosseum in Rome (80 n. Chr.). Voorloper van onze sportstadia.
- 12Ante(Latins: voor) : Vlakke, dikwijls met een kapiteel, soms ook met een basis uitgevoerde hoek- of koppijler, die is geplaatst voor een antenmuur, welke is doorgetrokken tot voor het bouwwerk.
- 13AntenmuurDe verlengde zijmuur bij een Grieks huis of tempel. Gewoonlijk zijn de beide zijmuren zover doorgetrokken dat ze een soort voorhal vormen.
- 14AntentempelTempel, waarvan de zijmuren zover zijn verlengd, dat ze een voorhal vormen. De eenvoudige antentempel heeft alleen aan de voorzijde van zo'n hal. De dubbel-antentempel ook aan de achterzijde. Tussen de antenmuren staan meestal zuilen.
- 15Aquaduct(Latins: waterleiding) : Romeinse waterleiding die op geaccidenteerd terrein gewoonlijk boven een bogenstelling in een goot het water van de meren naar de waterarme steden voerde. Daar de Romeinen het pompsysteem nog niet kenden, moest de aquaduct door een voortdurend verval het water doen doorstromen. Een beroemd voorbeeld is de Pont du Gard.
- 16ArabeskSiervormen op viakken die uit gestyleerde bladen en ranken symmetrisch zijn gevormd.
- 17Arcade(Latins: arcus = boog) : De boog die de ruimte tussen twee steunen overspant. Ook een boogrij die op zuilen of pijlers rust, een ruimte begrenst, dan wel twee ruimten scheidt. Vooral in de vroegchristelijke en romaanse kerkbouw in ononderbroken verioop.
- 18ArcadelijstPlastisch aan de muur bevestigde horizontale |ijst boven de arcade.
- 19ArchitraafHorizontale balk, die over de zuilkapitelen ligt.
- 20ArchivoltFronizijde van een boog, die veelal is versierd met profileringen, bladlijsten, geometrische vormen (maeander, zig-zag, rozet) of, als in de gotiek, met figuratieve plastiek.
- 21AsymmetrieNiet symmetrische voorstelling of bouwwijze, waarvan de helften niet elkaars spiegelbeeld zijn.
- 22AtriumOpen hof die aan alle zijden door zuilenhallen is omgeven. Bij het antiek-romeinse woonhuis vormde het het centrum van de aanleg. Bij de vroegchristelijke kerken is het een voorhof voor de ingangszijde, in het midden waarvan een bron staat, waaraan de kerkganger zich reinigt.
