การวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและครอบครัว

การวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและครอบครัว

1. 1. ความหมายของ การวางแผนดูแลสุขภาพ

   • การวางแผนดูแลสุขภาพ หมายถึง การกำหนดรูปแบบในการดูแลสุขภาพตามที่ต้องการ รวมถึงวัตถุประสงค์ วิธีดำเนินการ และแนวทางในการปฏิบัติเพื่อการมีสุขภาพที่ดี
     • การวางแผนดูแลสุขภาพจะช่วยให้เกิดความกระตือรือร้นในการดูแลสุขภาพ และสร้างสัมพันธภาพ อันดีระหว่างสมาชิกในครอบครัว นำไปสู่การมีคุณภาพชีวิตที่ดีในอนาคต

2. 2. หลักการวางแผนและการปฏิบัติ ตามแผนดูแลสุขภาพ

   • หลักการวางแผนแบบ Deming คือ หลักการควบคุมคุณภาพที่เรียกว่า วงจรเดมมิง (Deming) เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมาย จึงต้องมีขั้นตอนการปฏิบัติ 4 ขั้นตอน ดังนี้
     • 1. P (Plan) คือ การวางแผน เพื่อตั้งเป้าหมาย เลือกปัญหาและวางแผนการแก้ปัญหา
       • 2. D (Do) คือ การลงมือปฏิบัติตามแผนที่วางไว้
         • 3. C (Check) คือ การตรวจสอบผลแล้วเปรียบเทียบผล
           • 4. A (Action) คือ การนำ�ผลการตรวจสอบมาปรับปรุงและพัฒนาให้ดียิ่งขึ้น
   • หลักการให้ข้อมูลย้อนกลับ คือ หลักการที่จะช่วยให้ผู้ปฏิบัติได้รับรู้ถึงแนวทางในการปฏิบัติ ของตนเองว่าเป็นอย่างไร มีข้อดีหรือข้อบกพร่องอย่างไรบ้าง สิ่งใดที่ทำถูกต้อง สิ่งใดที่ทำไม่ถูกต้อง โดยการให้คำชมเชยหรือกลังใจเมื่อผู้ปฏิบัติทำถูกต้อง และบอกจุดบกพร่องเมื่อผู้ปฏิบัติทำไม่ถูกต้อง ซึ่งจะทำให้ผู้ปฏิบัติสามารถปรับปรุงแก้ไขได้ทันที หลักการนี้ไม่เหมาะกับการดำเนินการเพียงผู้เดียว จึงต้องอาศัยผู้ฝึกหรือผู้ปฏิบัติร่วมกันช่วยสังเกตซึ่งกันและกันจึงจะมีประสิทธิภาพ นักเรียนจึงต้อง เลือกใช้หลักการที่เหมาะสมกับตนเองและบุคคลในครอบครัว

3. 3. วิธีการวางแผนดูแล สุขภาพของตนเอง และบุคคลในครอบครัว

   • 3.1 โภชนาการ
     • การวางแผนรับประทานอาหารอย่างเหมาะสม จะส่งผลให้มีสุขภาพดี ซึ่งต้องรับประทานอาหาร ตามสัดส่วนที่เหมาะสมกับเพศและวัย โดยกำหนดรายการอาหารแต่ละวัน เพื่อให้ได้อาหารครบทั้ง 5 หมู่ ซึ่งอาจวางแผนกำหนดเป็นช่วงสัปดาห์
   • 3.2 การออกกำลังกาย
     • การออกกำลังกายจะทำให้อวัยวะ ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทุกคนจึงต้อง ออกกำลังกาย โดยอาจปฏิบัติร่วมกันในครอบครัว หรือตามความเหมาะสมของแต่ละบุคคล โดย ศึกษารูปแบบการออกกำลังกายให้เหมาะสม กับวัย เพศ และสภาพร่างกายของแต่ละบุคคล ควรปฏิบัติครั้งละไม่ตํ่ากว่า 30 นาที สำหรับผู้ที่มี โรคประจำตัวควรปรึกษาแพทย์ก่อน
   • 3.3 การพักผ่อน
     • การพักผ่อนช่วยให้ร่างกายได้ผ่อนคลาย และสร้างเสริมร่างกายให้สมบูรณ์แข็งแรงยิ่งขึ้น การนอนหลับเป็นการพักผ่อนที่ช่วยให้ร่างกายได้พักและซ่อมแซมส่วนต่าง ๆ โดยระยะเวลาการนอนหลับ ที่เหมาะสมจะแตกต่างกันไปตามวัย เช่น วัยทารกควรนอนวันละ 18-20 ชั่วโมง วัยเด็กและวัยรุ่น ควรนอนวันละประมาณ 8-9 ชั่วโมง วัยผู้ใหญ่และวัยสูงอายุ ควรนอนวันละประมาณ 7-8 ชั่วโมง การนอนหลับจึงต้องปฏิบัติให้เหมาะสมกับวัย การทำกิจกรรมนันทนาการก็เป็นการพักผ่อนที่ดีวิธีหนึ่ง เพราะช่วยให้ผ่อนคลายอาร
   • 3.4 การตรวจสุขภาพ
     • ทุกคนในครอบครัวต้องรู้จักสังเกตสิ่งผิดปกติที่เกิดขึ้นกับตนเองและบุคคลในครอบครัว การวางแผนการตรวจสุขภาพนั้น จะแตกต่างไปตาม เพศและวัย

4. 4. การสำารวจปัจจัยที่มีผล ต่อสุขภาพของตนเอง และบุคคลในครอบครัว

   • เพื่อทราบสาเหตุของปัญหาสุขภาพ ซึ่งอาจเกิดจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น พฤติกรรมบุคคล สภาพร่างกาย กิจวัตรประจำวัน การรับประทานอาหาร การพักผ่อน สภาพแวดล้อม สุขาภิบาล ซึ่งดำเนินการได้ดังนี้
     • 4.1 สอบถามถึงสภาพของปัญหาสุขภาพที่เกิดกับแต่ละบุคคล
       • 4.2 สืบค้นเกี่ยวกับปัจจัยซึ่งอาจเป็นสาเหตุของปัญหาสุขภาพ โดยการสังเกต สัมภาษณ์ จดบันทึก หรือใช้แบบสอบถามอย่างง่าย ช่วยในการเก็บข้อมูลเพื่อหาสาเหตุ ซึ่งการสำรวจอาจแบ่งได้เป็น 2 ส่วน คือ สำรวจข้อมูลบุคคล จะเก็บข้อมูลจากสมาชิกในครอบครัวเป็นรายบุคคล สำรวจข้อมูลส่วนรวม จะเก็บข้อมูลเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อสมาชิกทุกคนในครอบครัว
         • 4.3 นำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ เพื่อใช้ในการวางแผนดูแลสุขภาพต่อไป

5. 5. ประโยชน์ของการวางแผน ดูแลสุขภาพของตนเอง และบุคคลในครอบครัว5

   • ประโยชน์ของการวางแผนดูแลสุขภาพของตนเองและบุคคลในครอบครัว มีดังนี้
     • 5.1 ทำให้มองเห็นวิธีดำเนินการที่จะปฏิบัติหรือเลือกปฏิบัติ เพื่อการดูแลสุขภาพอย่างเป็นระบบ ทั้งการดูแลสุขภาพของตนเองและบุคคลในครอบครัว
       • 5.2 ทำให้มีพฤติกรรมสุขภาพที่ดี ซึ่งส่งผลดีต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิต ทั้งของตนเองและบุคคล ในครอบครัว
         • 5.3 ลดภาวะความเจ็บป่วย ความพิการ หรือการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร เป็นการป้องกันการเกิด ภาวะเสี่ยงต่อสุขภาพเบื้องต้น
           • 5.4 ประหยัดค่าใช้จ่ายในการรักษาพยาบาลของครอบครัว ลดภาระและประหยัดงบประมาณ ในด้านการให้บริการสุขภาพหรือการรักษาพยาบาลของรัฐ
             • 5.5 เป็นการสร้างความเข้มแข็งแก่สังคม ลดปัญหาด้านการสาธารณสุข เพราะประชาชนมีสุขภาพดี