Samenhang en verscheidenheid

Page 1

3.1 Handelkolonialisme (1500- 1850)

Handelskolonialisme:

Kolonialisme:

3.2 Exploitatiekolonialisme

3.3 De tegenstelling centrum-periferie

Centrum: Meest ontwikkeld en bepaalt wat er moet gebeuren

Periferie: Minst ontwikkeld en sterk afhankelijk

Centrum-periferiemodel: De tegenstelling tussen een meer ontwikkeld rijker gebied en een minder ontwikkeld arme gebied

Regionale verschillen: Geografisch relevante verschillen tussen regio's

Sociale verschillen: Verschil in leefomstandigheden binnen een samenleving

Ruilvoetverslechtering: het waarde van je uitvoer daalt ten opzichte van het waarde van je invoer

Ruillvoet: De verhouding tussen de waarde van de import en de export van een land

Page 2

4.1 Het ontstaan van een Oost-Westtegenstelling

2de wereldoorlog zorgde voor een grondige verandering in de machtverhoudingen in de wereld

Koude Oorlog: De strijd tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie

Een strijd tussen 2 politieke ideologieën: Het kapitalisme (VS) ~ Streeft naar vrijheid

Het communisme (Sovjet-Unie) ~ Streeft naar gelijkheid

Oost-Westtegenstelling: De politieke tegenstelling tussen de landen in het kapitalistische Westen en Communistische Oosten

Eerste Wereld: De kapitalistische landen in de wereld

Tweede Wereld: De communistische landen in de wereld

Politieke transitie: Een overgang naar een ander politiek systeem

Transitielanden: Landen die in de overgang naar een ander politiek systeem zitten

Diffusie (ruimtelijke):

Neokoloniale situatie:

Primaire producten: grondstoffen

Derde Wereld: De landen met weinig ontwikkeling in het arme zuidelijke deel van de wereld (azië, Afrika, Latijns Amerika)

Noord-Zuidtegenstelling:

Ontikkelingslanden:Weining ontwikkelde landen die gekenmerkt zijn aan armoede, zwakke economisch structuur en Fragmentarische modernisering

4.2 Het ontsaan van een Noord-Zuidtegenstelling

Fragmentarische modernisering: Als in een land bepaalde gebieden wel gebruik maken van moderne middelen

4.3 Politieke globalisering

Page 3

5.1 Global Shift

1950 ~ 2 economische centrumgebieden : West Europa , Verenigde Staten

1970 ~ Verschuiving naar NIC's: Azië, Zuid Amerika

Global Shift: Het verschuiving van het economische zwaartepunt in de wereld

Economisch Zwaartepunt: Gebied dat in de wereld of in een land economisch het belangrijkst is

Economisch globalisering: Onderdeel van globalisering dat het economische handelen van landen en bedrijven betreft

Nieuwe industrielanden(New Industrialized Countries NIC's): landen die snel veranderen van derde wereldlanden tot industrielanden

Beroepsbevolking: Het deel van de bevolking tussen 15 en 65 jaar dat bereid en in staat is om te werken

Triadisch Netwerk: Driehoekig economisch verband dat gevormt wordt door de 3 machtsblokken in de wereld

Triade: De economische driehoek waar in de wereld het grootste deel van de handel en de industriëleproductie plaatsvindt

Semiperiferie: Een industrieland die niet meer tot de periferie horen, maar ook nog niet naar de centrumlanden

5.3 Toyotisme bevordert Global Shift

Assemblage: Het in elkaar zetten van eindproduct uit losse onderdelen

Cluster: Een groep bedrijven die actief is op dezelfde markt

Page 4

6.1 Multinationale ondernemingen

Multinationale Ondernemingen (MNO's): bedrijven die in verschillende landen ondernemingen hebben

Specifieke kenmerken om MNO's te onderscheiden van 'gewone' Bedrijven:

1. Veel kennis en kapitaal

2. Strategisch handelen

Verwerven kennis/kapitaal

Vergroten markt

Greep op grondstoffen

Verlagen loonkosten

Behalen belastingvoordelen

Strategische alliantie: Samenwerking tussen bedrijven om de hoge kosten van onderzoek en ontwikkeling te drukken

6.2 De productlevenscyclus

Productlevenscyclus:

Veranderingen waar te nemen in de levencyclus van een product:

1. De introductiefase

2. De expansiefase

3. De verzadingingsfase of rijpheidsfase

4. De teruggangsfase

Schaalvergroting:

6.3 De staat en de vestiging van bedrijven

Maatregelen van de staat die bedrijven kunnen aantrekken:

Belastingvoordelen (vrijhandelszones / exportindustriezones)

Goede infrastructuur

Lage loonkosten

Weinig vakbondsactiviteiten

Weinig milieueisen

Vrijhandelszones: Grote gebied waarin belastingvrij gehandeld kan worden

Exportindustriezones: Kleine gebieden met gunstig investeringssubsidies en vestigingsvoorwaarden (vb. goedkope grond en lage winstbelastingen

Page 5

7.1 Op Weg Naar Een Mondiale Cultuur?

Cultuur: Wat mensen in een bepaalde groep denken, doen en hebben

2 onderdelen: 1. Geestelijke cultuuraspecten : Gezamenlijke opvattingen binnen een samenleving

(vb. Godsdients, denken over geboorte en sterfte, opvatting van de positie van de vrouw

2. Materiële cultuuraspecten: alle tastbare elementen die bij de samenleving horen

(vb. kleding, bouwwerk, gerechten, soort landbouw, geschreven taal[Gesproken of geschreven wijze van communicatie tussen mensen])

Mondiale Cultuur: Aspecten van cultuur die de mensen in veel landen gemeenschappelijk hebben

7.2 Transnationale identiteit

Migrantennetwerken: Netwerk van sociale contact tussen migranten in het vestigingsland en de achterblijvers in hun land van herkomst

Transnationale identiteit: Er onstaat een soort meng cultuur van de land van herkomst en de land van vestiging

7.3 Cultuur en de demografische transitie

Demografische transitie: De overgang van een situatie met hoge geboorte- en sterftecijfers naar een situatie met lage geboorte- en sterftecijfers.

Geboortecijfer: geeft het aantal geboortes per duizend inwoners per jaar

sterftecijfer: geeft het aantal overlijdens per duizend inwoners per jaar

Bevolkingsgroei: De samenstelling van de bevolking leeftijd en geslacht

Leeftijdsopbouw: De samenstelling van de bevolking naar leeftijd en geslacht

Groene druk: In de levensopbouw van een land is de groep 0-19 jaar in verhoding groter tot de groep van 20-64 jaar

Grijze druk: In de levensbouw van een land is de groep ouder dan 65 jaar groter in verhouding tot de groep van 20-64

Familieplanningprogramma: Programma van de overheid in een land of gebied dat erop gericht is het aantal geboorten in gezinnen te beperken