2. Odbudowa powojenna i wielki kryzys

2. Odbudowa powojenna i wielki kryzys

1. SKUTKI I WOJNY SWIATOWEJ

   • spadek liczby ludnosci (problemy demograficzne)
   • starty gospodarcze, najbardziej ucierpialy: Francja, Belgia, ziemie polskie i Balkany.
   • pandemia grypy hiszpanki (smierc 50 mln)
   • zolnierze wracajacy z frontow byli ciezko okaleczeni- musieli zmagac sie z bezrobociem i ubostwem
   • zadluzenie panstw- w szczegolnosci: Wlk. Brytanii, Niemiec, a przede wszystkim Francji. Panstwa te dazyly do uzyskania jak najwyzszych reparacji wojennych. Mimo, ze Niemcy zobowiazaly sie do zaplaty odszkodowan, wlatach wielkiego kryzysu kraje ententy przestaly od nich je egzekwowac.
   • etatyzm gospodarczy- panstwa coraz bardziej ingerowaly w sprawy gosp. i dozyly do jak najwiekszej samowystarczalnosci ekon.
     • Niektore panstwa by chronic swoje rynki nakladaly wysokie cla protekcyjne na towary importowane
   • Liga Narodow
     • siedziba: Genewa
     • na czele stal sekretarz generalny. Przez wiekszosc okresu miedzywoj. funkcje te pelnil Eric Drummond z Wlk. Bryt.
     • poza organizacja pozostaly Stany Zjedn., co od samego poczatku oslabilo funkcjonowanie Ligi.
     • Do LN w 1926r. dolaczyly Niemcy, a w 1934 -ZSRR
     • upadek systemow demokratycznych w Europie, a takze bezsilnosc wobec grabiezczych podbojow Japoni, Wloch i Niemiec w latach 30. przyczynily sie ostatecznie do utraty znaczenia LN i jej rozwiazania w 1946r.
     • .................Zgromadzenie ---> Rada Ligi Narodow............... .....\/ Staly Trybunal Sprawiedliwosci Miedzynarodowej \/..... \/ Sekretariat LN \/ --><-- Miedzynarodowa Organizacja Pracy

2. PROBLEMY NARODOWOSCIOWE

   • 1919 r. maly traktata wersalski
     • panstwa Europy Sr. mialy przestrzegac praw mniejszosci narodowych i religijnych. Osoby, ktore czuly sie dyskriminowane mogly wniesc skarge do LN
   • 27 sierpnia 1928r.
     • fr. minister spraw zagr. Aristid Briand + am. sekretarz stanu Frank Kellogg
     • w dokumencie potepiono wojne jako srodek prowadzenia polityki, lecz dopuszczono mozliwosc podejmowania dzialan obronnych.
     • W praktyce pakt okazal sie nieskuteczny, poniewaz panstwa tlumaczyly swoje agresywne wystapienia przeciwko innym krajom koniecznoscia obrony.
     • wkrotce do porozumienia przystapilo ok. 70 panstw.

3. DEMOKRACJA I AUTORYTARYZM

4. WIELKI KRYZYS

   • 24 pazdziernik 1929 - czarny czwartek - poczatek najwiekszego w historii systemu kapitalistycznego kryzysu gosp.
     • na gieldzie noworojskiej doszlo do gwaltownego spadku cen akcji, okazalo sie, ze ceny wiekszosci akcji przedsiebiorstw sa mocno przeszacowane. Ich wartosc w szybkim tempie spadla - tysiace Amerykanow utracilo oszczednosci.
     • do krachu na gieldzie przyczynila sie rowniez zla polityka kredytowa bankow amerykanskich, ktore udzielaly pozyczek instytucjom i krajom niemajacym mozliwosci splacenia swoich zobowiazan finansowych. Nastapil wowczas spadek produkcji przemyslowej i wiele fabryk zostalo zamknietych. W szczytowym momencie kryzysu w USA bylo 15 mln bezrobotnych. Osoby bez pracy na mniej bylo stac, co wplywalo na zmniejszenie produkcji i wzrost poziomu bezrobocia
   • W roku 1929 kraje europejskie z trudem odbudowywały swoje gospodarki po I wojnie światowej . Od kilku lat największe potęgi kolonialne prowadziły między sobą wojny celne destabilizując handel światowy.
     • Na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych narastała bańka spekulacyjna - tymczasowy stan rynku, np. akcji, w którym cena dóbr rażąco przekracza ich wartość. Wzrost akcji spowodował podniesienie wartości aktywów (srodkow gospodarczych) należących do inwestorów giełdowych. Banki udzieliły wielu kredytów pod zastaw przewartościowanych akcji. Za pożyczki inwestorzy kupowali kolejne akcje i bańka coraz bardziej się nadymała.

5. NOWY LAD

   • Franklin Delano Roosevelt
   • New Deal- program reform ekon.-spol., ktore mialy zmniejszyc bezrobocie i popr. sytuacje na rynku am.